januari 2007

AKKE EN DE VISIE

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Lêsten siet der tusken de folders in bryfke fan it Doarpsbelang. Jim sille it ek wol krigen ha.It wie in oprop om mei te tinken oer de doarpsvisie. Moai, tocht ik, dit komt krekt op tiid , want GPTV is de lêste tiid neat mear oan. Der moat hjir earst brân wêze, foardat Rie dêr wer op komt. As ik even mei doarpsbelang meitink, Dan kom ik op it idee fan in dageliks nijsprogramma oer Rie, dat ik sels wol presintearje kin. Sa moeilik kin dat net wêze, ik kin it gau better as dy Freark Philips fan it sjenaal. Nei it nijs dogge wy in roddelrubryk oer de Riesters, Doarpsvisie Boulevard, ek mei mysels as presintatrise. Wylst ik dit sa entoesjast sit op te skriuwen, wiist Durk my der op dat ik moogelik eat net goed begrepen ha. It soe gean oer in plan foar de takomst fan ús doarp en oer it fêststellen fan it doarps-DNA. O. It iennischste DNA wat ik wit, is Durk sines. Dronkenschap Niet Abnormaal. Mar as it oer de takomst fan Rie giet, wol ik myn ideeen en wol nei foaren bringe. Helaas stean ik by it Doarpsbelang op ‘e swarte list, omt ik it de foarige kear , by de keukentafelgesprekken, te bot opsein ha. Dêrom doch ik it mar lâns dizze, foar my ûnsympatike wei. As earste fyn ik dat der foar elk hûs in bushalte komme moat. Dan stoppet de bus alinne by jo foar hûs, at je sels mei wolle en ha je der dus gjin oerlêst fan. Fierder wol ik op ‘e Doanjumerdyk, de Hoofdstrjitte en de Berltsumerdyk om de tsien meter in strjitjuwiel, sadat alle autoriders oan de ein fan it doarp sa mislik as in kat binne. Dat sil se leare om troch Rie te riden. Mear ideeen binne te ferkrijen ûnder oan ‘e toer, alle jûnen tusken sânen en achten. 

Trije kear belje. 

Durks Akke

AKKE EN IT KLIMAAT 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ’e toer, ik en myn man Durk. 

Ik hear de lêste tiid hieltyd mear oer de opwaarming fan ‘e ierde. It iene nei it oare waarmte-rekord wurdt ferbrutsen. Sterk iis hoege wy net mear op te rekkenjen, lit stean dat hjir noch ris in alvestêdetocht lâns komt. En it sil folle mear reine. Mar it slimste fyn ik dat it seewetter folle heger komt te stean. Dêr wurd ik wol in bytsje benaud fan. Sa heech boppe de seespegel sitte wy hjir yn Rie net. As der by Furgum in gat yn ‘e dyk slacht, dan strûpe wy der yn in kertier ûnder. Stiet der in meter wetter op ‘e Nije Reed en twa meter op de Lageweg. Allinne op it heechste punt fan it doarp, om ‘e toer hinne, kinne je dan noch droege fuotten hâlde. It is in soarte fan fluchtheuvel. Ik sjoch jim hjir allegearre al stean. Krekt as Loatsma syn hynders. Jim kinne fansels ek mei syn allen nei Appelskea ferhúzje, mar dat is net gesellich foar my en Durk. Dan bliuwe wy hjir allinnich achter. Ik en Durk hoege foarlopich net te ferhúzjen, wy sitte heech en dreech. Ik ha útrekkene dat wy feilich binne oan it jier 2753. Yn 2754 rint it wetter troch de kloksgatten nei binnen, mar dan binne wy der al net mear. Ik komt allegearre fan de broeikas-gassen, sizze de gelearden. As wy dy net gau ferminderje, dan is der gjin hâlden mear oan. Elk kin der oan bydrage, waard der sein. Wy dus ek. Dêrom ha ik Durk by my roppen en ik sei: Durk, fanôf no ite wy net mear alle woansdeis brune beane. En wy dogge gjin benzine mear yn ‘e Spartamet. Dy kin tenei wol rinne op ‘e âlde bakoalje út ús frituerpanne. Dit skeelt al gau in sintimeter as wat op ‘e seespegel. Mar as it wetter straks dochs oer de seedyk rint en jim kinne it thús net droech hâlde, dan komme jim allegearre hjir mar. Dan skikke wy wol wat yn. 

Groetnis fan Durks Akke.

AKKE DOCHT CAN CAN 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Gonzales is werom nei Meksiko en it kafee is no in Amearikaansk barbekjoe-restaurant wurden. De Can Can Ranch. De sombrero is ferruile foar in koboy-hoed. Jo kinne der no in fjouwer-oeren arranzjemint krije. Dat betsjut dat je fjouwer oeren ûnbeperkt ite en drinke kinne, foar in fêst bedrach. Mei dessert nei. 

Doe ’t ik hjir lucht fan krige, ha ik drekst Durk by my roppen en him ferbean om dêr tenei in stap binnendoar te setten. Neffens my wurdt de doar der noch net plat rûn, dat ik tocht, miskien kin ik wat betinke dat der wat mear flecht op ‘e koai komt, Wat mear libben yn ‘e brouwerij. 

Dat doe ’t wy lêsten mei de Frouljusferiening ôfpraatten om meiinoar wer ris wat gesellichs te dwaan, sei ik: dames, wy gean nei de Can Can Ranch. En wy sille soargje dat wy de namme dêr ear oan dogge. Wy sille mei syn allen de can can dûnsje. As wy de rokken optille, moat der ek wat te sjen wêze. Dêrom sil ik by de Hema foar ús allegearre in string helje. Dêr komt grif wol folk op ôf. En wy hiere ek sa ’n rodeo-bolle. De deis tefoaren sei ik tsjin Durk: regelje do even sa ’n bolle. Hy stapte fuort op ‘e fyts. Ik sei: wêr silst hinne? Hy soe nei Ale van der Ploeg. 

Uteinlik koe ik him oan it ferstân krije dat ik in elektryske bolle bedoelde, fan in ferhierbedriuw. No, it ding waard keurich op tiid besoarge en alle froulju wiene presint, klaaid sa as wy ôfpraat wiene. It wie smoarfol. De stimming siet der al gau goed yn en de rokken fleagen wit hoe heech. 

Durk siet achter de knoppen fan de bolle en hy hie it wakker drok. Op in stuit tocht ik, ik wol ek even op dat ding. It is oars neat foar my, op myn leeftiid, mar dat kaam troch de feeststimming. Dat ik klom derop en ik sei tsjin Durk: tink derom, net heger as stand 1, oars giet it fierstentemâl. Ik hie it witte kinnen, dames en hearen, mar hy sette de knop op 10. De bolle die in raam en ik waard de loft yn slingere. 

Ik bedarre op ‘e kont op ‘e bar. Ik hie safolle feart, dat ik de hiele bar oer skeat en op ‘e oare ein op ‘e grûn delplofte. Dêr lei ik. Yn myn string. En mei skroeide billen. Der hinget no in plakkaat yn de Can Can Ranch: Wanted: Durk the Kid Dead or alive $10000. 

Durks Akke.

AKKE SLACHT TA 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. No, se binne los. Lang om let. Ik tocht earlik sein dat it neat mear wurde soe. Mar lêsten stiene der sa mar in stik as wat keten, mei in grut stek. En der wie al in grut gat útgroeven. De nije skoalle bedoel ik. Doe lies ik yn ‘e skoalkrante dat op 12 april de earste peal slein wurde soe. As se my fantefoaren frege hiene, dan hiene se harren de muoite en kosten fan it heien wol besparje kinnen. Sa ’n licht skoaltsje fersakket hjir net, sa bêst is de grûn yn Rie. 

Tinke jim dat der heipeallen ûnder de toer sitte? Nee dus, en dy stiet der ek noch altyd. Mar goed, as der dan dochs heid wurde moat, dan is der fansels mar ien, dy ’t yn de beneaming komt foar it slaan fan de earste peal. Ik hearde lykwols neat, gjin tillefoantsje, gjin útnoeging, nada. Dat ik tocht, dan moat ik der sels mar achteroan. Dan sil ik it Hoofd der School wol belje. Der is krekt in nije direkteur, dus dy wit miskien noch net wa’t Akke de Ka is. Dat ik sei tsjin it Hoofd: jo prate mei de bekendste ynwenner fan Rie en ik moast útsoarte dy peal der dus mar yn slaan. Mar dêr woe de man neat fan witte, wa tocht ik wol dat ik wie en de wethâlder soe it dwaan. No, datwie my min nei ’t sin. Ik tocht, as ik it net doch, dan de wethâlder ek net. 

Ik sil de saak saboteare. In maat fan Durk wurket by Spaansen. Ik sei tsjin Durk, ynformear do even wannear at se de earste peal fan de Riester skoalle meitsje. Dan giest do nei it betonfabryk mei tweintich pakken pannekoekemoal út myn foarrie en dat goaist stiekem yn ‘e mjukser. Dan wurdt dy peal sa slop as in dweil. Dat sadwaande wiene de wethâlder en alle oaren der op 12 april klear foar, mar wie der gjin peal. 

Dat sil se leare om Akke oer te slaan. Mar ik jou se in twadde kâns: ik rekkenje derop dat ik de earste stien lizze sil. 

Durks Akke

AKKE NOTULEART 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

As trouwe lêzer fan ‘e Kattebel falt my op dat it doarpskrantsje linkendewei hieltyd mear op it notuleboek fan Doarpsbelang begjint te lykjen. Dy lju fergaderje wat ôf, as ik de ferslaggen leauwe mei. It kabinet Balkenende kin noait safolle op syn buordsje ha as it bestjoer fan Doarpsbelang, komt my foar. It iene nei it oare ûnderwerp stiet op ‘e agenda. 

Dat, om no yn it krantsje mei myn stikje net te bot út ‘e toan te fallen, tocht ik, ik moat mines ek mar notuleare. 

Dêr gean wy. 

1. Iepening De foarsitter iepent de fergadering en hjit harsels fan herte wolkom. Der is berjocht fan ferhindering fan Durk, mar as it net bite wol, dan komt er foar de tee wer thús. 

2. Ynkommen stikken De nije folder fan ‘e Poi lei yn ‘e bus. 

3. Finansjeel ferslach It jild is op. Gelokkich kinne wy by Saapke noch op ‘e pof keapje. 

4. Bestjoersferkiezing Oftredend en werkiesber is Akke de Ka. Tsjinkandidaten wurde der net ynlitten, sadat sy mei algemiene stim keazen is. 

5. Pauze Even in bakje tee drinke, mei in kreakeling. 

6. Sprekker Nei de pauze krijt de sprekster, Akke de Ka, it wurd. Sprekster presintearret as solo-wurkgroep in konsept foar de ûntwikling fan de romtlik-lânskiplike kwaliteit en kwantiteit fan ‘e ynfrastruktuer, sawol foar ynbreid- as útbreidlokaasjes, wêrby de frouweklub ree fûn is om it breidwurk te dwaan. Sadat elk net samar yn it wylde wei in nij hok achterhûs set. 

7. Rûnfraach Durk is yntusken thús kaam en freget hoe let it iten klear is. 

8. Sluting De foarsitter betanket harsels foar har oanwêzichheit en winsket har wol thús. 

Durks Akke, sekr.

AKKE WOL FYTSPAAD

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Ik fertel jim gjin nijs as ik sis dat it hjir yn Rie op ‘e dyk hieltyd drokker wurdt. Mei auto‘s, bedoel ik. It begjint moarns betiid al en jûns let rydt it noch altyd troch. En dan al dy grutte frachtweinen. Dy denderje hjir troch de buorren, de toer skoddet der bytiden fan. Myn teekopkes stean te ratteljen yn de pântsjes. It liket wol as wurde it alle dagen noch mear. Dit komt sa net goed, natuerlik. It wurdt libbensgefaarlik. 

Gjin wûnder dat der dit jier al twa Riesters fan ‘e fyts riden binne. It wurdt heech tiid dat der in fytspaad komt tusken Doanjum en Berltsum, foar ’t der noch mear ûngemakken barre. Mar ja, it sil wol wer in spultsje wurde fan as de put dempt is, ferdrinkt men it keal. Oeral yn Fryslân binne se optheden fytspaden oan it oanlizzen, ek op plakken, wer ’t folle minder ferkear is as hjir. Der binne al boerereden mei in fytspaad der neist. 

Behalve yn Frjentsjerteradiel. Hjir hawwe wy it GVVP. It wat? It Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan. Dêr stiet yn, dat as de maksimumsnelheid ferlege wurdt nei 60 kilometer yn ‘e oere, in fytspaad net langer ferplichte is. Just ja, nee dan is it goed. Dan ha ‘k neat sein. In stadige dea is net slim. Fansels net, gemeente. 

Asfalteare GVD, en gau. Meikoarten kinne se op it gemeentehûs myn ultimatum ferwachtsje. In fytspaad of ik ferhúzje nei de stêd. Om myn easken kracht by te setten, tocht ik, ik sil mei hurde sifers komme. Dêrom hie ik Durk opdracht jûn om in oere lang de foarbykommende auto’s te tellen. It die bliken, it wiene der 9231. It kinne ek 1239 west hawwe. Of 2193. Of 3129, want Durk is sa dyslektysk as in doar. 

Yn alle gefallen, it wiene in protte. Noch even en wy helje de ferkearsynformaasje. Ik bied mysels hjirby fêst oan om op ‘e Spartamet it nije fytspaad te iepenjen. 

Durks Akke

AKKE EN IT TERRORISME 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

It spyt my wol, mar der is op dit plak diskear gjin romte foar koartswyl, want ik moat in earnstich ûnderwerp by de kop ha. Ik moat it hawwe oer it terrorisme. En dan bedoel ik net, hoe ’t Durk fynt dat ik him yn ús houlik behannelje, want dat is foar syn eigen bestwil. Nee, it giet om it echte terrorisme. It is langer yn ‘e hiele wrâld in probleem, mar oant no ta hiene wy der hjir yn Rie net folle lêst fan. As der wat knalde, dan wie it in karbidbus mei âldjier. Of in fikje stoke yn it bosk, of de klok liede op âldjiersjûn, dat soarte fan dingen. Soks is wat foar amateur-terroristen. Dat kin je noch wol bestride mei in skop ûnder de kont en sûnder iten op bêd. Mar de swiere jonges rukke op. Ik bin der achter kaam dat se no ek yn Rie in basis ha. Fansels brûke se in dekmantel, om net op te fallen. It liket alhiel ûnskuldich, mar ik wik jim. Lêsten, op in snein, waard it my dúdlik. Der sit hjir in filiaal fan Al-Kaaida. Se hawwe har geheime haadkertier yn it keatshokje. Troch de wike baarnt dêr jûns let noch faak it ljocht. Dat doocht net. Dat spul hat lúzen. Dan wurde der allerhande plannen útbret, dy ‘t it deiljocht net ferdrage kinne. Harren lieder is in neef fan dy man mei dat lange burd. Fetze bin Laden. En yn ‘e wykeinen wurde der treningskampen organisearre op it keatslân. Lykas in pear wike lyn. Se neame it ouder-kind kaatsen, mar dat gie der sa fanatyk om wei, dat it mar ien ding wêze kin: sa wurdt de oansteande terroristen it fak leard. It skynt dat se in grutte aksje berame, dy ’t hiele Rie skokke sil. It moat takom jier plakfine, mei de merke. It jubileum moat in grutte knaller wurde. Earst wurde der in pear belangrike Riesters ûntfierd, sadat der moai wat losjild fandele wurde kin. Dat wurdt brûkt om bommen te montearen yn de weinen foar de optocht. Dus as jim oare jier lâns de kant stean, pas dan goed op. 

Durks Akke

AKKE EN DE NIJE YNWENNERS 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Ik wit net hoe ’t it jim fergiet, mar alle kearen as ik it nije Kattebeltsje yn ‘e hannen krij, is it earste wat ik lês, nei myn eigen stikje fansels, dat binne de stikjes fan de nije ynwenners. Ik mei graach witte wa ’t hjir komme te wenjen en wat se útfrette, sa nijsgjirrich bin ik wol. Neat minskliks is my wat dat oangiet frjemd, as ka sijnde. Ik kin der min oer as ik in nij gesicht op ‘e dyk sjoch en ik wit net wa it is. Mar de lêste tiijd sjoch ik allegearre lju, dy ’t ik hielendal net thúsbringe kin. Se fytse troch it doarp mei in bôletrompke op ‘e pakjedrager, of se stappe út in buske. Ik tocht, hjir moat ik al mear fan witte. Dat ik stapte op ien ôf en ik sei: No goeie, ik bin Durks Akke en fan wa binne jo ien? Minsken, ik koe de bêste man hielendal net ferstean, al woe ik noch sa graach. It iennichste wat ik opfong wie Poland, Poland. It docht bliken, dit binne Poalse Riesters. Of Riester Poalen, dêr wol ik ôf wêze. Se wurkje yn ‘e kassen yn Berltsum en de Bjirmen en se wenje yn de huzen fan Thom Dykstra. Se komme hjir omdat se grou jild fertsjinje kinne. It giet fia útstjoerburo AB Fytsbân yn Berltsum. Ho even, tocht ik, wy kinne ek wol wat ekstra jild brûke en Durk sit optheden wer alle dagen thús. Dat ik sei tsjin Durk: Dit is krekt wat foar dy. Do kinst ek wol foar Poal trochgean, want helte fan tiden bist dochs ûnfersteanber. Do meldst dy yn Berltsum. Hoechst allinne mar te sizzen: My Durkski aus Poland. My plukski die tomaatskis. En ik warskôgje dy, ast wegerst, dan bist noch net fan my ôf, heite, dan krijst problemen yn ‘e relasjonele sfear. Dat sadwaande sit Durk no ek alle dagen yn it buske. Ik bin benijd hoe lang as er it úthâldt. 

Durks Akke

AKKE EN DE NIJE SKOALLE 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

No, Durk sit al wer thús. Miskien witte jim noch dat ik him lêsten oanmelden hie foar tomateplukker yn ‘e kassen. Hy waard alle moarnen, om seis oere, mei it buske ophelle en middeis wer foar hûs ôfset. It gie earst poerbêst, tocht ik. Hy wie sels twadde wurden by de ferkiezing fan de “Tomatenplukker-van-de-maand”. Dat like derop, fansels. Oant ik in pear dagen letter hearde dat er de iennichste dielnimmer west hie. Dat joech al te tinken, mar it fernuvere my achterôf net, want hy is kleureblyn. Hy sjocht it ferskil net tusken read en grien. En doe ’t er ek noch betrape waard mei in krat bier tusken de tomatestrûken, koe er wol ophoepelje. Dat no hie ik betocht, dat ik him miskien wol slite kin by de nije skoalle. Dêr tilt it optheden op fan boufakkers út de Wâlden, allegearre fan dy rûge figueren. Dêr past Durk goed tusken. Hy kin wol wat opperje of sokssawat. Yn it foarige krantsje lies ik dat der aansens in ferkearsprobleem ferwachte wurdt, as alle âlders harren bern tagelyk mei de auto nei skoalle bringe. Dat wurdt file op ‘e Peinserdyk. Dêrom moat der in spesjale sône komme, wer ’t de bern feilich útstappe kinne, sûnder dat se platriden wurde troch it foarby razende ferkear. En dat wurdt dan in “Kiss-and-Go sône” neamd. Ik hie tocht dat it “Utstapplak” hite soe, mar ja, ik ha dan ek net trochleard foar ferkearsdeskundige. No bin ik nea te beroerd om mei te dwaan mei de moade, dus ha ik hjir no thús ek sa ’n sône foar Durk, by de foardoar. Allinnich hjit it hjir “Kick-and-Go”. Ha jim al in spreuk betocht foar op de earste stien fan de nije skoalle? Hjir wolle se graach in pakkende tekst op hawwe, in motto om sa te sizzen. Jong geleerd, oud gedaan, bygelyks. Of: Hier onderwijst men den jeugd. Mar dan wat orzjineler. Der kaam my drekst it folgjende âlde Sjineeske sprekwurd yn ’t sin: Leave bern, wurd net as Durk, gean hjir dus mar flink oan ’t wurk. As dat te lang is foar op ‘e stien kin dit miskien ek: “Hjir wurdt de earste stien foar it libben lein” 

Mei freonlike groetnis, Durks Akke

AKKE EN IT DOARPSHUS 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Ik hie my eigentlik de lêste tiid hielendal net bekroade om de stân fan saken fan de ferbouwing fan ‘e Rede. No ’t de nije skoalle hast klear is, tocht ik, it sil fan ’t maitiid wol oangean. Mar doe krigen wy lêsten in útnoeging fan Klaas Mug om te fergaderjen oer de takomst fan it doarpshûs. Ik tocht, wat hat de keatsklub hjir no mei út te stean, dêr moat ik mar ris hinne. Ik bin op ’t lêst aspirant-earelid. Dat ik foarige wike nei de fergadering. No, it tilde dêr op fan de minsken, dus der wiene al mear dy ’t nijsgjirrich wiene. Us waard ferteld dat de âld skoalle sa goed as op ynstoarten stiet, dus it is sûnde om dêr jild yn te stekken en dêrom kin der better nij boud wurde. Mar dat kostet sa ’n slompe jild, dat it keatslân der foar opoffere wurde moat, om te brûken foar wenningbou, fandêr dizze fergadering. Dan kin der bûtenút, op Eelke syn lân, in nij sportkompleks mei partysintrum komme. It is mar goed dat wy yn eigen doarp in oannimmer, in arsjitekt en in makelder hawwwe, want sels hiene wy sa ’n plan nea betinke kinnen. Dit plan foel der lykwols by de leden net drekst yn, ús keatslân is op’t lêst hillige grûn, it Sjûkelân fan Rie, sa ’t Jehannes sei en it moaiste fjildsje fan Fryslân, wiene Fetze syn wurden. Boppedat is der noch sa ’n grut gat yn de sinteraasje, dat it Rede-bestjoer noch wol even de Lotto winne moat. Foar it gefal se de Lotto net winne, hie ik dêrom it folgjende idee: stek seadden út it keatslân, lit se ynliste en ferkeapje dat foar tûzen euro it stik. Dat is gjin priis en twee halen, drie betalen. As de foarrie op is, noch in kear opnij ynsiedzje en dêrnei pas huzen der op sette. Ik seach it jild al binnenstreamen. Helaas waard ik fuort dernei wekker, want ik hie it dreamd. En neffens my binne der mear dy ’t dreame. Ik ha no mei Durk wedde om in soere hjerring dat der yn 2010 noch hieltyd neat bard is en dat alles noch sa is as it der no hinne leit. 

Durks Akke.