januari 2006

AKKE EN DE BRAN 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Bin jim ek sa skrokken fan de brân bij Leendert en Saapke? Ik wol. Ik stie krekt de wask op te tearen, doe ’t Durk rôp fan: brân, brân! Ik sei tsjin Durk: hâld op, ju, do bist ommers net yn ‘e brân te krijen. Mar doe ’t ik ta it kloksgat út seach, ferskeat ik raar. Wat is brân dochs in ferskriklik aaklik gesicht. 

Ik ha hjir út de kloksgatten wei al ferskeidene kearen de reade hoanne kraaien sjoen. Earst wie dat de stjelp fan Baas Vermeer. Dat is no, tink ik, hast wol fyftich jier lyn. Wa fan jim wit dat noch? En doe op Sânhuzen. Dat gie destiids mar krekt goed. De Meubelstate dan. It wie ûnhuer, sa ’t dat fikke. En it spultsje fan Minne Meijer en de ierappelloadsen fan Corrie, flak achter inoar. Dêr wie doe in echte pieremaan aktyf. 

En no dan it hûs fan Leendert en Saapke. Ik hoopje dat it gau wer oerein stiet. Dy hege gevels hawwe al ieuwen it oangesicht fan Rie mei makke. Dêr soene wy rare ûnwennich fan wurde, as dy net weromkomme. En de winkel, fansels. Dêr jildt itselde foar. Dy mis ik alle dagen. 

Net allinne foar myn boadskippen, mar ek foar it lêste nijs. As Saapke de winkel net gau wer iepen docht, kin ik hjir op dizze side ek wol slute. Jim sitte der ek net op te wachtsjen dat ik alle kearen oer froeger fertel. Ik ha even mei de gedachte omrûn om yn it gat te springen en begjin sels in winkel, mar ik ferwachtsje net folle klandyzje boppe yn ‘e toer. 

Boppedat bin ik lang sa klant-freonlik net as Saapke. As in klant by my komme soe te seuren oer syn koekjes, dan sloech ik him mei de harsens tsjin de klok. Nee, de winkel moat mar gau wer iepen. 

Durks Akke

AKKE EN DE BUS 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

It is mei de fersjennings yn Rie krekt as mei de tosken fan âlde Brandte Goaits. Ien foar ien ferdwine se. Falle se út. No moat de bibliobus wer fuortbesunige wurde. Ik bin der al jierren lid fan. Alle kearen as er hjir is, sykje ik in moai boek út, mar dat kin dus aansens ek net mear. Fjirtich jier lyn wie it al better. Dan gie ik even nei Tryntsje Post om in possegel fan in dûbeltsje. 

Mar it postkantoar gie ticht. Gelokkich kaam der in agintskip yn é winkel. Oant dat ik opheven wurde moast. Dêr ha wy doe mei syn allen noch flink tsjin protesteard. Ik ha sels noch in nacht yn é sel sitten, op it plysjeburo yn Frentsjer. Yn ‘e winkel koene je doe noch alle boadskippen krije, dêr hoegden je it doarp net foar út. En wa ‘t it sels net helje koe, dy waard it thúsbesoarge troch Eabe. Suteljen hiet dat. 

Wa ken dat wurd noch? Der waard doe hiel wat ôfsutele. Sipke Meijer mei de grientekarre, Durk Houtsma, de molkboer. Dat kin allegear al lang net mear út. Woe ik nije klean ha, dan koe ik alle oeren mei de bus nei stêd. 

Nije klompen nedich? Even nei Bûne, op ‘e graazjesouder koene je útsykje. Wa ‘t syn âlde noch net fuortgoaie woe, koe der by de smid in kram op sette litte. 

Geiser stikken? Oane Draaisma belje, “24-uurs service” (sa lang duorre it foardat er kaam). Achternei wol even de rekken kontrolearje. 

Ferbouwinkje? Jan Uldriks wie de timmerman. Trouwens wol moai dat wy no wer in nije timmerman yn it doarp hawwe. 

Fervje of behingje? Gebrs. Van Zandbergen stiene foar jo klear. 

Lekke bân of lege tank? Even nei Sybren. Ek foar al jo batterijen. 

Hier te lang? Gjin probleem foar Jan Kapper. 

Geastlike need? Dêr wie dûmny Hoekstra foar. En sa kin ik noch wol troch gean, mar it is allegear al lang foarby en it komt dochs net wer, dus hâld ik no op. 

Doe ‘t jierren lyn de buslijn opheven waard, lieten de Riesters it der net by sitte en waard der in bus kaapt, lyk as teroristen doe in protte mei flychtúgen en treinen diene. Dat wie destiids grut nijs. En no moat dus de bibliobus opheven wurde. 

Ik ha in plan yn ‘e maak om de bibliobus te kapen, mei mysels als kaper en Durk as bussjaufeur. As se de bus dan noch opheffe wolle, binne wy se foar, want dan baze wy him op. 

Durks Akke

AKKE HAT NOCHT OAN UNNOCHT 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Warskôging: dit stikje befet skokkende bylden. Lêzers mei in swakke mage wurdt oanret om no de bledside om te slaan. Ek hiele deechlike minsken kinne better net fierder lêze. De rest moat der mar oer kinne. 

Sa ’t jim witte, ha wy dit jier mei de frouljusferiening Nut en Nocht, dêr ’t ik persoanlik earelid fan bin, ús fiifensantich jierrich bestean. Lêsten wiene wy byinoar om te bepraten wat wy dêr fan hâlde soene. It foel net ta om wat te betinken. Wy binne noch mar mei in lyts ploechje en it jongste is der al ôf, dat it soe moai wêze as wy oan ús jubileum ek noch wat nije leden oerhâlde soene. Mar der kamen net folle foarstellen. It iennichste idee wie in jubileum-bingo. Dat like my hielendal neat, dêrom naam ik it wurd. 

Ik sei: Dames, dit kin sa net trochgean. As wy net wat dogge, helje wy de hûndert jier net. Wy binne mei hieltyd minder. Der moatte nije leden bij komme. Farsk bloed. Ik wit ek wol dat de froulju hjoeddedei leaver wat oars dogge as breidzje en hake, dat miskien wurdt it tiid om de statuten te wizigjen. Manlju moatte tenei ek lid wurde kinne, dan ferdûbelt ús doelgroep. Ik ken hjir yn Rie genôch mannen, dat binne echte âlde wiven, dy kinne der sa by. 

Fierder moatte wy ús aktiviteiten mear oanpasse oan de moderne tiid. Us jubileum is dêrfoar in ideale gelegenheit. Wat ik foar feestlike aktiviteit yn ‘e holle ha, lûkt seker de oandacht en smyt fêst nije leden op, foaral jonge. Bring my fantefoaren allegear even in pear fan jim âlde ûnderbroeken en dan ferwachtsje ik jim mei syn allen op ús feestdei yn jim bêste blomkejurk by de toer. 

De oare deis hie ik sechstich ûnderbroeken. Ik sei tsjin Durk: knoopje do dy even oaninoar. Doe bruts de heuchlike dei oan. It hiele selskip stie klear ûnder bij de toer. Ik sei: Dames, dit wurdt it hichtepunt yn ús bestean, wy gean bungyjumpen fan ‘e toer ôf. Jim kinne út de kloksgatten wei springe en de trochsetters meie út it flage-lûkje wei. Mar net te fier ôfsette, oars slaan jim yn ‘e weromswaai te pletter tsjin it muorwurk. 

Ik wit noch steeds net wat ik missein ha, mar se draaiden my allegear de rêch ta en bin nei hûs ta stiefele. Twa dagen letter krige ik in brief, dat ik earelid ôf makke wie. En letter hat de rest mei syn allen, sûnder my, in jûntsje nei de Koornbeurs west. 

Dêrom stean ik ek net op ‘e jubileum-foto. 

Durks Akke.

AKKE FERBOUT 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Ik ha optheden de timmerman oer de flier. Jim sille it wol sjoen ha. It houtwurk yn ‘e toer waard de lêste tiid hurd minder. De krobben sieten der yn. Dy frieten alles kapot. Ik en Durk ha besocht om se te fergiftigjen mei Durk syn jeneverfoarrie, mar it joech neat, se giene der allinne mar hurder fan fretten. Boppedat begrutte it Durk. 

Doe ha wy it besocht troch de kloksgatten ticht te plakken mei plestik en in wike oars net as brúne beane ite, mar dêr waarden wý allinnich mar siik fan. Alle kearen as it hurd waaide, hâldde ik myn hert fêst, want de boel begûn al mear te kreakjen. De klok hinge ek al in moai ein troch, der wie net folle mear foar nedich, of dy wie nei ûnderen kaam. As er slaan moast, hie ik it net mear. 

Dat koe sa net langer, dat ik sei tsjin Durk, wy moatte oan ’t ferbouwen. Kin wol op kosten fan ‘e húsbaas. Ik praat wol even mei se, dat se de hier net te folle omheech dogge. Op ‘e tillefyzje is sa ’n programma wêr ’t se huzen yn ferbouwe, Eigen Toren en Tuin, dêr falt in protte fan te learen. 

Ik wol alles oars ha. Dat skjin mitselwurk hjir binnen is my fierstente folle santiger jierren, der moat gipsplaat tsjin de wanden. Mei in fris behankje. No der nije flierren yn komme, wol ik kliklaminaat ha. Iken bin ik sa stadichoan op útsjoen. En sintrale ferwarming wol ik ha, mei dûbeld glês foar de kloksgatten, dan is it winterdeis better út te hâlden. 

Foar ien op myn leeftiid is dat nedich. Oer in serre koe ik it net iens iens wurde mei de rintmasters, dus dat moat oergean, mar túndoarren bin ik noch oer yn ûnderhanneling. Meikoarten sille ik en Durk in dei nei de Ikea, om nije meubels út te sykjen. Dan kinne wy wer jierren foarút. 

Durks Akke.

AKKE EN IT WK 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn wuppie Durk. 

Ik ha in hekel oan fuotbal. Ik fyn it in dom spultsje. Tweintich folwoeksen manlju dy ’t achter in bal oandrave. Jou se alle tweintich in bal, dy se mei nei hûs nimme meie, dan is al dy drokte net nedich. Gewoanwei dan taal ik der net nei, mar no mei dat WK komt it allegearre op ‘e tillefyzje. Allegeduerigen is it der foar. As ik jûns it iten oan de kant ha en it ôfwaskjen dien, dan jou ik my it leafst del foar de TV. Mar dan is der allegearre fuotbal op en dêr ’t it net op is, wurdt der wol oer praat en dêr fyn ik neat oan. 

Dat, om it úthâlde te kinnen, ha ik de toer útroppen ta fuotbal-frije sône. Sa geseid, sa gedaan, alinne hie ik gjin rekken hâlden mei Durk. Durk hat nammentlik gjin hekel oan fuotbaljen. Krekt net. Jo kinne him gerêst in fuotbalfanaat neame. Yn de regel ha ik dêr net folle lêst fan. Hy hat in seisoenkaart fan it Fean en giet meastal mei de mannen mei, dat sadwaande. 

Mar no wol er alle wedstriden op ‘e tillefyzje sjen. Dus draait it út op bargebiten, want ik wol GTST sjen. Fuotbal is oarloch en by ús thús ek. In pear wike lyn kaam er mei in pear grutte doazen oansetten. Ik sei, wat hast dêr? Blykten se fol te sitten mei oranje flachjes. Dêr woe er de toer mei fersiere. Ik sei, dêr komt neat fan yn, dat kinst wol shake. Sa ’n hillich en foarnaam bouwurk mei op sa ’n manier net ûnteare wurde. Se kinne wol tinke dat wy by de Bhagwan of de Hare Krishna gien binne. Smyt alles mar yn de kliko. 

Ik tocht dat wy der dêrmei fan ôf wiene, mar de oare deis kaam er mei fiif grutte amers ferve thús. Woe er de hiele toer oranje sauzje. It hie krekt in grutte woartel like. Gelokkich ha ‘k dat foarkomme kinnen, al moast ik wol drige om te tillefyzje nei bûten te goaien. Ik wit net hoe ’t it mei Nederlân is as jim dit lêze, mar as it oan my leit, dan binne se der yntusken ôf. 

Krij ik einlings wer wat frede yn ‘e tinte. 

Groetnis, Akke.

AKKE TINKT MEI 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

No ’t de nijbou fan de skoalle der hieltyd mear op begjint te lykjen, wurdt it tiid dat wy der út binne, wat wy mei de âld skoalle en de Rede wolle. Sa’n kâns krije jo mar ien kear, der moat wat moais fan makke wurde. 

Dus wurdt it tiid dat ik my der mei bemuoi. Omdat it straks foaral de ferienings binne, dy ’t in plak nedich binne foar harren aktiviteiten, ha ik dêr ris oer neitocht. Ik tocht, elke feriening moat sa folle mooglik syn gerak krije. En om in goed byld fan de fraach te krijen, moat ik wat merk-rieseurtsj dwaan. 

Ik ha alle ferienings dêrom in frage-formelier stjoerd, wêr ’t se harren winsken op ynfolle koene. Ik ha se allegearre werom krigen en ik kin hjir, yn ‘e Kattebel, foar ’t earst de útkomsten bekend meitsje. 

Helaas hie ik fergetten om de nammen fan de ferienings op de antwurd-formelieren te setten, dat ik bin der net hielendal wis fan at ik no wol it goeie antwurd by de goeie feriening setten ha, mar neffens my moat it sa klopje. En oars moatte jim sels mar even it goeie antwurd der by sykje. 

Dit binne de útkomsten: 

Keatsklub: skwosj-baan 

Doarpshûs: brúne kroech 

Lyts Begjin: koek-en sopie-tinte 

Iisklub: kongresromte Com. 

Ald Rie: konsertseal 

Jeugdklub: museum 

EHBO: kartbaan 

Lokaasje 17: oefenromte foar rampen 

Doarpsbelang: teater 

Toanielklub: bingo-hal 

Gym-feriening: kasino 

Kaartklub: platestudio 

Begraffenisfer.: disko 

Peuters: rollatorbaan 

Bejaardesoas: aula, evt. mei krematoarium 

Frouljusfer.: ringen oan ’t plafond 

Ik nim de winsken út dizze ynfentarisaasje mei yn de fierdere ûntwikkeling fan myn plannen. Oare kear sil ik myn fyzje presintearje. 

Akke

AKKE HAT PLAN A EN B 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

De foarige kear hie ik in ynfentarisaasje makke fan de winsken foar it nije doarpshûs, as de nije skoalle ienkear klear is. Teminsten, dat hoopje ik noch te belibjen. It is wol dúdlik dat it in multifunksjoneel gebeuren wurde moat, dan hat elk der wat oan. It draait aansens fansels wer om de sinten. Dêrom moat dat goed regele wurde. 

Myn plan is dat wy itselde dogge as yn Doanjum. Der leit aansens safolle grûn om de nije skoalle hinne, dêr moat wat mei dien wurde. It soe sûnde wêze en lit der allinne in pear geiten op weidzje. Nee, it keatslân moat derhinne ferhuzje, krekt as yn Doanjum. De gemeente wol it âlde keatslân graach foar ien euro ferkeapje, om fan it meanen ôf te wêzen. Dy keap moat altyd troch gean. Dan kin it drekst dêrnei trochferkocht wurde foar bouterrein. 

Ik skat yn dat der gau in stik as acht kreaze bungalows op passe. En yn Doanjum ha se der ek noch in bult subsydzje oer hinne krigen, folle mear as se nedich hiene. Se witte fan gekkichheit net wat se mei al dat jild moatte. As it hjir ek sa giet, dan komt der dus in moai grut keatslân achter de skoalle. Dat is foar de gewoane man. Dan bliuwt der noch genôch romte en jild oer foar in tennisbaan. Dat is foar de upper ten fan Rie. De klaaikeamers kinne yn ’t doarpshûs komme, krekt as de bar. 

De sleat derom hinne moat goed breed makke wurde en trochlutsen oant yn it doarpshûs. Dan is dat winterdei de iisbaan, mei iis oan de bar ta. Ien fan de âlde lokalen wurdt in grankafee en in oare kin wol in diskotheek yn makke wurde, mei Durk as DJ. 

As it no mei de sinteraasje mislearret, dan is hjir myn plan B: wy rjochtsje de kleuterskoalle yn as lúkse filla. In stik as wat Riesters litte har dêr frijwillich yn opslute en wa ’t it it langste úthâldt, wint de haadpriis. In jier lang gratis winkeljen by Saapke. De tillefyzjerjochten ferkeapje wy goed djoer oan GPTV. 

Ik sit it sels wol produsearje, wat in mol kin, kin in ka ek. 

Durks Akke (Endeka Productions)

AKKE EN DE WINKEL

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

Minsken, wat fyn ik it moai dat wy de winkel wer werom ha yn it doarp. Ik bin sa bliid as in protter. Alle dagen kin ik wer lekker farsk spul helje en even it lêste nijs mei Saapke beprate. Dat ha ‘k wol mist it ôfrûne jier. Se Woene gjin feestlike iepening hâlde, hiene se sein. Mar ik tocht, hjir kinne wy net sa oan foarby gean. Dit is in belangryk momint foar Rie, wêr wurdt op sa ’n doarpke no noch in winkel iepene, hjoeddedei. Dan moat ik sels mar in feestlike iepening op tou sette. 

Hoe pakke je soks lykwols oan? Yn elts gefal moat der in selebbrutty by komme. Mar ja, wa dêrfoar te freegjen? Iksels? Yn Rie bin ik fansels wol beroemd, mar eigentlik moat it ien wêze, dy ’t noch justjes beroemder is. Earst tocht ik oan Gordon of Gerard Jolink, mar dy binne net te beteljen. Doe tocht ik oan in bekende sporter, mar dy ken ik net, want ik wit neat fan sport. Opdat stuit wie krekt it waarberjocht foar Radio Fryslân. Natuerlik, Pyt Paulusma moast it dwaan. Kin er fuortendaliks ek it SBS waarpraatsje wol by Saapke yn ‘e winkel hâlde en dan gean ik der by stean. 

Mar hoe Pyt te strikken? Hy kriget fêst folle mear oanfragen as er dwaan kin. Op ‘e radio hie Pyt it oer in buiich waartype. Ferrek, tocht ik, ik ha hjir ommers ek in buiich type: ik lit it Durk dwaan. Pyt en Durk kinne fêst goed mei inoar oerwei. Sa geseid, sa gedaan. De jûns fantefoaren sette Durk ôf nei Harns. En Pyt wie direkt entoesjast. It plan wie dat Durk de oare moarns betiid de Kaasbus kape soe en dêrmei Pyt ophelje. By de winkel soe Pyt dan as in echte mistderien-gest út de achterdoar fan de Kaasbus springe. 

De mannen wiene wakker op ’t skik mei harren plan. En ja, dêrnei gie it mis, want Durk soe Durk net wêze as er net even yn it waar sjen woe. No, dat woe Pyt ek wol, allinnich wie er net op ‘e hichte fan de dûbelde betsjutting fan dizze útdrukking. Sadwaande rekke er mei op kroegetocht troch Harns en se einigen de oare moarns betiid as in ûle by Pyt thús op ‘e bank, yn pleats fan yn ‘e Kaasbus. 

Dat de feestlike iepening is net trochgien. En it waarberjocht klopte dy deis ek net. It wie strieljend moai waar, maar Pyt hie it oer swiere tongerbuien. 

Oant moarn, Durks Akke

AKKE HAT IT DER WER MEI TE STELLEN 

Ik bin Akke de Ka en wy wenje achter it tredde kloksgat fan ‘e toer, ik en myn man Durk. 

No, ik ha it der wer mei te stellen hân, dames en hearen. Mei Durk bedoel ik, mar dat hoech ik der sa stadichoan net mear by te sizzen. It is mei Durk sa, meastal sit der gjin gong yn en dan samar is it allegearre wonder en geweld.Dan hat er ynienen wer wat by ’t ein. Faak is ’t net folle goeds. Diskear ek wer. 

It siet sa. Op in middei kaam er oanriden yn in âld bestelbuske. Sa ’n âld PTT-autootsje, wit jim wol. Ik sei, wat sil dit? Begjinst in auto-sloperij? Mar nee, hy hie it kocht mei de bedoeling en knap it ding op. Ik sei, wat moatst der mei, dyn rydbewiis leit al jierren op it plysjeburo, wat sis ik, it plysjeburo is der omhinne boud. Mar hy sei dat er der allinne mar yn Rie mei ride soe, dat koe der wol op troch. 

De dagen dêrnei sloech er allegeduerigen by it buske om, ik seach him slepen mei planken en bussen ferve, dat op ’t lêst tocht ik, ik moat mar ris sjen. No, dêr stie in glimmend read fehikel mei yn grutte letters derop skildere: DE DRANKBUS. Huis-aan-Huis Service. Ik sei tsjin Durk, silst hjirmei sneontenachts de Riester jeugd út Berltsum wei thúsbringe, of begjinst in ridend kafee? 

Mar nee, menear hie it gat yn ‘e merk fûn, sei er. Hûs oan hûs sterke drank ferkeapje, jonge foar 4,95 en bearenburch foar 5,95 it healmingel. Hy wie hielendal sels op it idee kaam. Ik sei, sels witte asto mei dat ding der op út wolst, mar moatst net tinke dat ik dy misse sil. Net mei de koekepanne, net mei it strykizer en net mei de matteklopper. 

No, dames en hearen, Durk syn nije ûndernimming hat presys ien dei bestien. Hy hie himsels nammentlik oansteld as kwaliteitskontroleur. En hy kontrolearre de hiele foarrie. Dêrtroch koe er it stjoer net mear rjochthâlde en bedarre er op ‘e Peinserhoeke op ‘e kop yn ‘e sleat. De Drankbus totelos en alle flessen oan diggels. 

It wachtsjen is no op Durk syn folgjende plan. 

Durks Akke.